Zakopane ogłosiło niepodległość, zanim zrobiła to reszta kraju – Rzeczpospolita Zakopiańska istniała raptem 16 dni, ale zdążyła wywołać trochę zamieszania. W środę 11 listopada 2026 r. miasto świętuje 108. rocznicę odzyskania niepodległości: od 10:30 na Stadionie Miejskim przy ul. Orkana 4 trwa XIII Zakopiański Bieg Niepodległości, a w południe obchody przenoszą się do Sanktuarium Narodowego Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach.
Program obchodów
Bieg
XIII Zakopiański Bieg Niepodległości
Stadion Miejski w Zakopanem, ul. Orkana 4
Msza
„Niepodległa do hymnu”. Msza Święta w intencji Ojczyzny
Sanktuarium Narodowe Matki Bożej Fatimskiej, ul. Krzeptówki 14
Uroczystość
Złożenie urny z ziemią z Tobruku pod Krzyżem – Miejscem Pamięci Narodowej
Sanktuarium Narodowe Matki Bożej Fatimskiej, ul. Krzeptówki 14
Honor i niezależność to od zawsze jedne z największych wartości na Podhalu. Mit dumnego górala, który pozbawiony wolności nie pochyli głowy i nie zegnie kolana, nie powstał bez powodu. Czy wiesz, że to właśnie Zakopane okazało się pierwszym miejscem na polskich ziemiach, gdzie wypowiedziano posłuszeństwo zaborcom i ogłoszono niepodległość?
Pod Tatrami od dawna było czuć, że monarchia austro-węgierska chwieje się w posadach. Od początku października 1918 r. zaczęto więc przygotowywać się do przejęcia władzy. Kluczowe było znalezienie przywódcy, który pogodziłby zwaśnionych zwolenników różnych opcji politycznych. Wybór padł na Stefana Żeromskiego, który dla poratowania zdrowia od trzydziestu lat regularnie bywał na Podhalu. W Zakopanem spędził też I wojnę światową – oprócz aktywności społecznej, kulturalnej i politycznej dbał o utrzymanie swoich dwóch rodzin: żony z synem i… kochanki z małą córeczką.
W połowie października pisarz stanął na czele zakopiańskiej Organizacji Narodowej. Jego zastępcami zostali: społecznik i prezes Związku Górali Franciszek Pawlica, taternik i narciarz Mariusz Zaruski oraz Wincenty Szymborski, przyszły tata noblistki Wisławy. W Zakopanem – znanym uzdrowisku – na leczeniu przebywało w tym czasie kilkuset wojskowych, których trzeba było rozbroić i wziąć do niewoli. Odbyło się to bez problemów i 1 listopada 1918 r. Organizacja Narodowa przekształciła się w Radę Narodową, dając początek tzw. Rzeczpospolitej Zakopiańskiej.
Prezydentem został Stefan Żeromski, a zakopiańskim Belwederem – willa w stylu zakopiańskim.
16 listopada 1918 r. Rzeczpospolita Zakopiańska przestała istnieć, poddając się władzy polskiego rządu.